Księga wieczysta

Z Kredytopedia
Salomon Finance Logo.jpg

Księga Wieczysta – rejestr, który prowadzi się w celu ustalenia stanu prawnego nieruchomości. Wpisowi podlegają przede wszystkim prawa rzeczowe oraz niektóre prawa osobiste i roszczenia. Wpisy danych nie mają charakteru konstytutywnego (nie tworzą prawa), lecz charakter deklaratoryjny (ustalający). W polskim systemie prawa nie została przyjęta zasada powszechności ksiąg wieczystych i nie ma obowiązku ich zakładania i prowadzenia dla każdej nieruchomości. Powoduje to, że obecnie nie wszystkie nieruchomości maja urządzone księgi wieczyste, choć sytuacje takie należą do rzadkości. Zgodnie z ustawą o księgach wieczysty i hipotece właściciel nieruchomości jest obowiązany do niezwłocznego złożenia wniosku o ujawnienie swego prawa w księdze wieczystej.


Spis treści

[edytuj] Jakie prawa podlegają ujawnieniu w księdze wieczystej?

W księdze wieczystej ujawnia się prawa rzeczowe, a więc własność, użytkowanie wieczyste i ograniczone prawa rzeczowe: użytkowanie, służebności, hipotekę i spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu. W wypadkach przewidzianych w odrębnych przepisach ujawnia się również prawa osobiste i roszczenia. Najczęściej wśród nich ujawniane są prawo najmu, dzierżawy, odkupu, pierwokupu, dożywocia, roszczenia o przeniesienie własności nieruchomości lub użytkowania wieczystego albo o ustanowienie ograniczonego prawa rzeczowego.


Dla każdej nieruchomości prowadzi się odrębną księgę wieczystą, chyba, że przepisy szczególne stanowią inaczej. Sąd najwyższy uznał za niedopuszczalne prowadzenie więcej niż jednej księgi wieczystej dla danej nieruchomości.


[edytuj] Zasada Jawności

Księgi wieczyste opierają się na zasadzie jawności. Są one dostępne dla każdego. Przeglądanie ksiąg odbywa się w sekretariatach wydziałów ksiąg wieczystych w sądach rejonowych, które je prowadzą. Nie ma żadnych ograniczeń dotyczących przeglądania ksiąg wieczystych, robienia z nich wypisów, notatek. Ograniczeniu podlega jedynie możliwość przejrzenia akt księgi wieczystej, do których składa się dokumenty i pisma dotyczące nieruchomości stanowiące najczęściej podstawę wpisu. W takim wypadku ze względów bezpieczeństwa odbywa się to za zgoda przewodniczącego wydziału po wykazaniu szczególnego interesu prawnego. Odpisy ksiąg wieczystych według ich ostatniego stanu wpisu wydaję się na żądanie osób zainteresowanych lub na żądanie sądu, prokuratora, notariusza, organu administracji rządowej oraz jednostki samorządu terytorialnego. Konsekwencją tego jest zasada, iż nikt nie może zasłaniać się nieznajomością wpisów w księdze wieczystej, ani wniosków, o których uczyniono w niej wzmiankę. Mimo zasady jawności do uzyskania odpisu danej Księgi wieczystej niezbędne jest co najmniej posiadanie jej numeru lub numeru działki gruntowej.


Księgi wieczyste opierają się na dwóch domniemaniach:

  • domniemanie, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym
  • domniemanie, że prawo wykreślone nie istnieje


[edytuj] Rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych

W razie niezgodności miedzy stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej, a rzeczywistym stanem prawnym treść księgi rozstrzyga się na korzyść tego, kto przez czynność prawną z osobą uprawnioną według treści księgi nabył własność lub inne prawo rzeczowe. Instytucja ta nie ma charakteru absolutnego, nie chroni bowiem rozporządzeń nieodpłatnych albo dokonywanych na rzecz nabywcy działającego w złej wierze.


[edytuj] Struktura i system prowadzenia ksiąg wieczystych

Prowadzenie ksiąg wieczystych należy do właściwości sadów rejonowych. Sądem właściwym jest sąd w okręgu którego znajduje się nieruchomość ujawniona w księdze. Z dniem 1.10.2003 na mocy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości wprowadzony został system informatyczny zakładania i prowadzenia ksiąg wieczystych. W systemie tym formularze ksiąg wieczystych zostały zastąpione przez wydruki komputerowe.


Księga wieczysta dzieli się na działy. Każdy dział jest podzielony na rubryki tzw. łamy. Księga wieczysta prowadzona dla nieruchomości zawiera cztery działy, z których: - pierwszy obejmuję oznaczenie nieruchomości oraz wpisy praw związanych z jej własnością - drugi obejmuje wpisy dotyczące własności i użytkowania wieczystego - trzeci przeznaczony jest na wpisy dotyczące ograniczonych praw rzeczowych z wyjątkiem hipotek, na wpisy ograniczeń w rozporządzaniu nieruchomością lub użytkowaniem wieczystym oraz na wpisy innych praw i roszczeń z wyjątkiem roszczeń dotyczących hipotek - czwarty przeznaczony jest na wpisy dotyczące hipotek


Niezależnie od systemu ksiąg wieczystych prowadzona jest na podstawie ustawy – Prawo geodezyjne i kartograficzne ewidencja gruntów i budynków. Obejmuje ona informacje dotyczące położenia, granic, powierzchni i rodzaju gruntów oraz informację o właścicielu. Ewidencja służy do celów podatkowych, ewidencyjnych i planowania przestrzennego.


[edytuj] Jak uzyskać odpis z Księgi wieczystej?

W obecnej chwili trwa proces informatyzacji ksiąg wieczystych, a więc umieszczania ich w centralnej bazie danych. Umożliwi to sprawdzenie treść księgi z dowolnego miejsca w Polsce, bez konieczności osobistego udawania się do sądu w danej miejscowości. Do tej pory nie wszystkie sądy w Polsce zostały objęte informatyzacją, dlatego też procedura uzyskiwania odpisów jest w zależności od tego zróżnicowana.


Wyróżniamy:

  • odpis zwykły - wskazuje informacje o nieruchomości na dzień składania wniosku o odpis (30 zł)
  • odpis zupełny - pokazuje aktualny stan, oraz wszystkie wcześniejsze wpisy w księdze wieczystej (np. poprzednich właścicieli) (60 zł)
  • zaświadczenie o zamknięciu księgi wieczystej - wskazuje, iż księga wieczysta została zamknięta np. wyniku odłączenia wszystkich działek do innej księgi wieczystej (10 zł)


Procedura uzyskiwania odpisu zinformatyzowanej Księgi wieczystej:


  1. wypełnienie właściwego formularza
  2. uiszczenie opłaty przed złożeniem wniosku (opłata może być uiszczona bezpośrednio w kasie sądu lub przelewem na odpowiedni rachunek)
  3. złożenie wniosku wraz z potwierdzeniem dokonania opłaty w sekretariacie dowolnego wydziału Ksiąg wieczystych.
  4. odebranie wydruku


Uwaga: odebranie Księgi wieczystej, która nie jest jeszcze wprowadzona do systemu trwa ok 3 tygodni.


[edytuj] Zobacz także